تغییر بو یا رنگ ترشحات واژن برای بسیاری از خانمها نگرانکننده و گاهی خجالتآور است. به همین دلیل بعضیها ماهها آن را نادیده میگیرند یا با شویندههای مختلف سعی در رفع آن دارند. اما این یک مشکل رایج و قابل درمان است و دلیلی برای شرم وجود ندارد.
ترشحات بدبوی واژن اغلب بهدلیل بههمخوردن تعادل باکتریهای واژن (واژینوز باکتریایی)، عفونتهایی مثل تریکوموناس، عفونتهای مقاربتی، جسم خارجی فراموششده (مثل تامپون) یا عادتهای بهداشتی نادرست ایجاد میشود. تشخیص دقیق فقط با معاینه و آزمایش ممکن است.
در این مقاله میخوانید بوی طبیعی چیست، چه عفونتهایی باعث بوی بد میشوند، با چه علائمی همراهاند، چطور پیشگیری کنید و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید.
ترشح و بوی طبیعی واژن چگونه است؟
واژن سالم خودش را تمیز میکند و ترشحات طبیعی دارد. این ترشحات:
- معمولاً شفاف تا سفید شیریاند
- بوی ملایم و کمی ترش دارند
- در طول چرخهی ماهانه تغییر میکنند (در زمان تخمکگذاری رقیقتر و کشدارتر میشوند)
- در بارداری ممکن است بیشتر شوند
- با خارش، سوزش یا درد همراه نیستند
بنابراین هر بویی بهمعنای بیماری نیست. تغییر قابلتوجه در بو، رنگ یا حجم ترشح، بهویژه همراه با علائم دیگر، نشانهی لزوم بررسی است.
ترشحات بدبوی واژن نشانهی چیست؟ علل شایع
۱. واژینوز باکتریایی
شایعترین علت بوی بد واژن است. در این حالت باکتریهای مفید کم و باکتریهای دیگر زیاد میشوند.
نشانهها:
- بوی شبیه ماهی، بهخصوص بعد از نزدیکی یا پریود
- ترشح نازک، سفید یا خاکستری
- خارش و سوزش معمولاً کم یا ندارد
این مورد عفونت مقاربتی نیست، اما رفتارهایی مثل دوش واژینال، شریک جنسی متعدد و استفاده از وسایل داخل رحمی خطر آن را بالا میبرند.
۲. تریکوموناس
عفونتی انگلی که از راه تماس جنسی منتقل میشود.
نشانهها:
- ترشح زرد-سبز، گاهی کفآلود
- بوی تند و ناخوشایند
- خارش، سوزش و قرمزی
- درد هنگام ادرار یا نزدیکی
نیاز به درمان هر دو شریک جنسی وجود دارد.
۳. عفونت قارچی
معمولاً بوی شدیدی ندارد و بیشتر با خارش همراه است.
نشانهها:
- ترشح غلیظ، سفید و شبیه کشک
- خارش و سوزش شدید
- قرمزی و ورم ناحیه
- بوی ملایم و شبیه نان یا خمیر در بعضی افراد
اگر بوی بدی هم دارد، ممکن است عفونت همراه دیگری وجود داشته باشد.
۴. عفونتهای مقاربتی (مثل کلامیدیا و سوزاک)
گاهی ترشح غیرعادی و بوی بد ایجاد میکنند و ممکن است بدون علامت هم باشند.
نشانهها:
- ترشح زرد یا چرکی
- درد لگن یا پایین شکم
- خونریزی بین دو پریود یا بعد از نزدیکی
- سوزش ادرار
بیشتر بخوانید: از کجا بفهمم عفونت واژن دارم؟ نشانههایی که ترشحات بدن به شما میگویند
۵. فراموششدن تامپون یا جسم خارجی
اگر تامپون، کاندوم یا هر وسیلهی دیگر داخل واژن بماند، چند روز بعد بوی بسیار بد و ترشح تیره یا چرکی ایجاد میکند. این مورد نیاز به خارجکردن توسط پزشک دارد و ممکن است خطرناک شود.
۶. بهداشت نادرست یا شستوشوی بیشازحد
- دوش واژینال و شستوشوی داخل واژن
- استفاده از ژل، صابون و اسپریهای معطر
- نشستن طولانی با لباس خیس یا لباس زیر نایلونی
اینها تعادل طبیعی واژن را بههم میزنند و بو را بدتر میکنند.
۷. تغییرات هورمونی
در پریود، بارداری، بعد از زایمان، شیردهی و یائسگی تغییر ترشح و بو شایع است. در یائسگی، خشکی و نازکشدن مخاط ممکن است ترشح و بوی متفاوت ایجاد کند.
۸. علل کمتر شایع
- التهاب دهانهی رحم
- بعضی بیماریهای پوستی ناحیهی تناسلی
- فیستول یا ارتباط غیرطبیعی بین اعضای لگن (نادر)
- در موارد خیلی نادر، سرطانهای دهانهی رحم یا واژن که با ترشح بدبو و خونین دیده میشوند
رنگ و بوی ترشح، علت احتمالی و اقدام
| ترشح و بو | علت احتمالی | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| سفید-خاکستری با بوی ماهی | واژینوز باکتریایی | مراجعه به متخصص زنان |
| زرد-سبز، کفآلود، بدبو | تریکوموناس | ویزیت و درمان هر دو شریک |
| سفید غلیظ، شبیه کشک، همراه خارش | قارچ | مشورت با پزشک یا داروساز |
| زرد یا چرکی همراه درد لگن | عفونت مقاربتی | مراجعهی زودهنگام |
| تیره، بسیار بدبو، بعد از تامپون | جسم خارجی | مراجعهی فوری |
| ترشح بدبو همراه خونریزی غیرعادی | نیاز به بررسی دقیق | مراجعهی سریع |
بیشتر بخوانید: آیا عفونت باعث پریود نشدن میشود؟ از عفونت واژن تا عفونت رحم، علت تأخیر پریود چیست؟
علائم همراه که اهمیت دارند
اگر علاوه بر بوی بد، این علائم را دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید:
- خارش یا سوزش
- درد یا سوزش هنگام ادرار
- درد هنگام نزدیکی
- قرمزی و تورم ناحیه
- درد پایین شکم یا لگن
- تب یا لرز
- خونریزی بین دو پریود
- تغییر رنگ ترشح به زرد، سبز یا خاکستری
تشخیص و درمان توسط پزشک
پزشک معمولاً این مراحل را انجام میدهد:
- پرسش دربارهی علائم، مدت، بهداشت، روشهای جلوگیری و سابقهی نزدیکی
- معاینهی ناحیهی تناسلی و در صورت لزوم نمونهگیری ترشح
- آزمایش برای تعیین نوع عفونت
درمان بسته به علت متفاوت است: برای عفونتهای باکتریایی، قارچی و انگلی داروهای متفاوتی وجود دارد. خوددرمانی بدون تشخیص ممکن است علت را نپوشاند و مشکل را پیچیدهتر کند. بدون نظر پزشک آنتیبیوتیک یا کرم ضدقارچ مصرف نکنید.
چطور از بوی بد واژن پیشگیری کنیم؟
- ناحیهی خارجی را فقط با آب ولرم و شویندهی ملایم و بدون عطر بشویید.
- از دوش واژینال و شستوشوی داخلی پرهیز کنید.
- لباس زیر نخی و راحت بپوشید و لباسهای خیس یا ورزشی را زود عوض کنید.
- بعد از دستشویی از جلو به عقب پاک کنید.
- نوار بهداشتی و تامپون را بهموقع عوض کنید و تامپون را فراموش نکنید.
- در نزدیکی از روشهای محافظتی استفاده کنید.
- از اسپریها، پودرها و ژلهای معطر ناحیهی تناسلی استفاده نکنید.
- قند خون را در صورت دیابت کنترل کنید.
- در صورت مصرف آنتیبیوتیک، از پزشک دربارهی پیشگیری از عفونت قارچی بپرسید.
اشتباهات رایج
- شستوشوی مکرر داخل واژن به امید رفع بو
- استفاده از مواد معطر که فقط بو را میپوشانند
- درمان خانگی با سرکه، دهانشویه یا مواد شیمیایی که مخاط را تحریک میکنند
- مصرف داروی قدیمی یا داروی دیگران بدون تشخیص
- قطع زودهنگام درمان وقتی علائم کم شد
- نادیدهگرفتن علائم از روی خجالت
- نزدیکی در زمان عفونت فعال که ممکن است عفونت را منتقل یا تشدید کند
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- بوی بد بیش از چند روز ادامه دارد
- ترشح رنگی، کفآلود یا چرکی است
- با خارش، سوزش یا درد همراه است
- مکرر برمیگردد
- باردار هستید یا احتمال بارداری دارید
- بعد از نزدیکی جدید یا پرخطر علائم شروع شده
- دیابت یا ضعف سیستم ایمنی دارید
- بعد از یائسگی ترشح بدبو یا لکهبینی دیدید
چه زمانی فوراً به اورژانس برویم؟
- تب بالا همراه با لرز
- درد شدید لگن یا پایین شکم
- خونریزی شدید یا غیرعادی
- ترشح بسیار بدبو بعد از زایمان، سقط یا عمل
- سرگیجه یا ضعف شدید
- شک به جسم خارجی فراموششده همراه با تب و ضعف
نتیجهگیری
ترشح بدبوی واژن معمولاً نشانهی مشکلی قابل درمان است، مثل واژینوز باکتریایی یا یک عفونت شایع. بوی واژن همیشه بیماری نیست، اما تغییر مداوم بو، رنگ یا حجم ترشح، بهویژه همراه با خارش، درد یا تب، بررسی لازم دارد. از شستوشوی داخلی و مواد معطر پرهیز کنید، بهداشت ساده و پوشش نخی را رعایت کنید و از خوددرمانی دوری کنید.
از مراجعه به متخصص زنان خجالت نکشید؛ آنها هر روز با این مشکل مواجهاند و تشخیص و درمان بهموقع از عوارض جلوگیری میکند. این مقاله جایگزین معاینه و توصیهی پزشک نیست.
