تغییر ترشحات، خارش یا بوی متفاوت واژن میتواند این سؤال را ایجاد کند که از کجا بفهمم عفونت واژن دارم؟ نکته مهم این است که داشتن ترشح واژن بهخودیخود نشانه عفونت نیست. ترشح طبیعی معمولاً شفاف تا سفید است، بوی آزاردهنده ندارد و مقدار و غلظت آن در طول چرخه قاعدگی تغییر میکند.
اما اگر ترشحات ناگهان از نظر رنگ، بو، مقدار یا غلظت با حالت معمول شما متفاوت شوند یا همراه با خارش، سوزش، درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی باشند، احتمال واژینیت یا عفونت بیشتر میشود. عفونت قارچی، واژینوز باکتریایی و تریکومونیازیس از علل شایع این علائم هستند، اما چون نشانههای آنها میتواند مشابه باشد، تشخیص دقیق گاهی به معاینه و آزمایش ترشحات نیاز دارد.
عفونت واژن دقیقاً چیست؟
اصطلاح «عفونت واژن» در زبان روزمره برای شرایط مختلفی استفاده میشود. از نظر پزشکی، التهاب واژن را واژینیت مینامند. واژینیت میتواند به دلیل عفونت قارچی، اختلال تعادل باکتریهای واژن، یک عفونت منتقله از راه جنسی یا حتی تحریک غیرعفونی ایجاد شود.
شایعترین علل عبارتاند از:
- عفونت قارچی واژن یا کاندیدیازیس؛
- واژینوز باکتریایی یا BV؛
- تریکومونیازیس؛
- تحریک ناشی از شویندهها، اسپریها یا مواد معطر؛
- خشکی و تغییرات هورمونی بهخصوص نزدیک یائسگی.
بنابراین هر خارش یا ترشحی الزاماً به معنای «عفونت قارچی» نیست و درمان همه این مشکلات نیز یکسان نیست.
از کجا بفهمم عفونت واژن دارم؟
وجود یک علامت بهتنهایی برای تشخیص کافی نیست، اما اگر چند مورد از علائم زیر بهطور همزمان ایجاد شده باشند، احتمال وجود مشکلی در واژن بیشتر میشود:
- تغییر واضح در رنگ ترشحات؛
- زیاد شدن غیرعادی مقدار ترشح؛
- بوی قوی یا ماهیمانند؛
- خارش واژن یا اطراف آن؛
- سوزش ناحیه تناسلی؛
- قرمزی یا تورم اطراف واژن؛
- درد یا سوزش هنگام ادرار؛
- درد هنگام رابطه جنسی؛
- ترشحات غلیظ، کفآلود یا غیرمعمول؛
- لکهبینی غیرمنتظره همراه با سایر علائم.
تغییر در رنگ، بو، مقدار یا قوام ترشحات نسبت به حالت معمول بدن شما یکی از مهمترین مواردی است که باید به آن توجه کنید.
ترشحات طبیعی واژن چگونه هستند؟
یکی از مهمترین راههای تشخیص تغییر غیرعادی این است که ابتدا بدانید ترشح طبیعی واژن چه شکلی است.
ترشحات طبیعی معمولاً:
- شفاف یا سفید هستند؛
- بوی شدید و آزاردهنده ندارند؛
- ممکن است گاهی آبکی و گاهی کمی غلیظتر باشند؛
- در طول چرخه قاعدگی مقدارشان تغییر میکند.
برای مثال، نزدیک زمان تخمکگذاری ممکن است ترشحات شفافتر، لغزندهتر و بیشتر شوند. در روزهای دیگر ممکن است سفیدتر یا غلیظتر باشند. این تغییرات بهتنهایی نشانه عفونت نیستند.
چه ترشحی غیرطبیعی محسوب میشود؟
بیش از اینکه یک رنگ خاص مهم باشد، باید به تغییر نسبت به حالت معمول خودتان توجه کنید.
ترشحات ممکن است نیاز به بررسی داشته باشند اگر:
- بوی ماهی یا بوی بسیار ناخوشایند دارند؛
- زرد، سبز یا خاکستری شدهاند؛
- بسیار غلیظ و تودهای هستند و همزمان خارش دارید؛
- به شکل واضح بیشتر از قبل شدهاند؛
- همراه سوزش، درد یا قرمزی هستند.
علائم عفونت قارچی واژن چیست؟
عفونت قارچی واژن معمولاً بر اثر افزایش بیش از حد قارچهای Candida ایجاد میشود.
مهمترین علائم آن شامل:
- خارش شدید واژن یا فرج؛
- سوزش؛
- قرمزی و تورم؛
- درد یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی؛
- سوزش هنگام ادرار؛
- تغییر ترشحات واژن.
ترشحات در بعضی زنان به شکل سفید، غلیظ و تودهای دیده میشوند و معمولاً بوی شدید ندارند. با این حال، همه زنان مبتلا به عفونت قارچی چنین ترشح مشخصی ندارند.
آیا ترشح سفید همیشه نشانه قارچ است؟
خیر.
ترشح سفید میتواند کاملاً طبیعی باشد. احتمال قارچ زمانی بیشتر میشود که ترشح سفید غیرمعمول همراه با علائمی مانند:
- خارش شدید؛
- سوزش؛
- قرمزی؛
- تورم؛
باشد.
پس رنگ سفید بهتنهایی برای تشخیص عفونت قارچی کافی نیست.
علائم واژینوز باکتریایی چیست؟
واژینوز باکتریایی یا BV زمانی ایجاد میشود که تعادل طبیعی باکتریهای واژن تغییر کند. از نظر دقیق پزشکی BV یک عدم تعادل باکتریایی است و لزوماً مانند یک عفونت کلاسیک در نظر گرفته نمیشود.
بسیاری از افراد مبتلا به BV هیچ علامتی ندارند.
در صورت وجود علائم ممکن است موارد زیر دیده شوند:
- افزایش ترشحات واژن؛
- ترشح سفید یا خاکستری و نسبتاً رقیق؛
- بوی قوی شبیه ماهی؛
- بیشتر شدن بو بعد از رابطه جنسی؛
- سوزش هنگام ادرار؛
- خارش یا سوزش اطراف واژن در برخی افراد.
بوی ماهیمانند یکی از نشانههای شناختهشده BV است، اما باز هم برای تشخیص قطعی آزمایش یا معاینه میتواند لازم باشد.
عفونت تریکوموناس چه علائمی دارد؟
تریکومونیازیس یک عفونت منتقله از راه جنسی است که توسط انگل Trichomonas vaginalis ایجاد میشود.
نکته مهم این است که بسیاری از افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند و بنابراین نمیتوان فقط با نبود علائم عفونت را رد کرد.
در زنانی که علامت دارند ممکن است موارد زیر دیده شود:
- خارش یا تحریک دستگاه تناسلی؛
- قرمزی یا درد؛
- سوزش هنگام ادرار؛
- افزایش ترشحات؛
- ترشحات شفاف، سفید، زرد یا سبز؛
- ترشحات نسبتاً رقیق؛
- بوی غیرمعمول یا ماهیمانند؛
- ناراحتی هنگام رابطه جنسی.
تشخیص تریکوموناس فقط از روی ظاهر ترشحات امکانپذیر نیست و آزمایش میتواند عفونت را تأیید کند.
تفاوت عفونت قارچی، باکتریایی و تریکوموناس
ویژگیهای زیر فقط برای آشنایی اولیه هستند و جای تشخیص پزشکی را نمیگیرند:
| ویژگی | عفونت قارچی | واژینوز باکتریایی | تریکوموناس |
|---|---|---|---|
| خارش | معمولاً واضح | ممکن است خفیف یا وجود نداشته باشد | ممکن است وجود داشته باشد |
| ترشح | اغلب سفید و غلیظ | معمولاً رقیق، سفید یا خاکستری | ممکن است زرد، سبز، سفید یا شفاف باشد |
| بوی ماهی | معمولاً ندارد | شایعتر است | ممکن است وجود داشته باشد |
| قرمزی و سوزش | شایع | ممکن است رخ دهد | ممکن است رخ دهد |
| درد ادرار | ممکن است | ممکن است | ممکن است |
| انتقال جنسی | معمولاً STI محسوب نمیشود | STI کلاسیک محسوب نمیشود | بله |
| تشخیص قطعی | نمونه ترشحات در موارد لازم | معاینه/آزمایش | آزمایش |
علائم این سه وضعیت همپوشانی زیادی دارند.
آیا بوی بد واژن حتماً نشانه عفونت است؟
خیر.
واژن بهطور طبیعی میتواند بوی خفیفی داشته باشد و بو ممکن است در طول چرخه قاعدگی، پس از تعریق یا بعد از رابطه جنسی کمی تغییر کند.
اما بوی جدید، قوی و مداوم، بهخصوص اگر شبیه بوی ماهی باشد و همراه با تغییر ترشحات، خارش یا سوزش ایجاد شود، نیاز به بررسی دارد.
BV و تریکومونیازیس از علل شایع بوی غیرمعمول واژن هستند. عفونت قارچی معمولاً بوی قوی ایجاد نمیکند.
خارش واژن بدون ترشح نشانه چیست؟
خارش همیشه به معنای عفونت نیست.
علل احتمالی شامل:
- عفونت قارچی؛
- حساسیت به صابون یا شوینده؛
- ژلها و اسپریهای معطر؛
- نوار بهداشتی یا محصولات بهداشتی؛
- خشکی واژن؛
- مشکلات پوستی؛
- تغییرات هورمونی؛
- بعضی عفونتهای منتقله از راه جنسی.
اگر خارش برای اولین بار ایجاد شده، شدید است یا چند روز ادامه پیدا میکند، بهتر است علت آن مشخص شود.
آیا سوزش ادرار میتواند از عفونت واژن باشد؟
بله، اما سوزش ادرار دلایل دیگری هم دارد.
واژینیت، عفونت قارچی، BV و تریکوموناس ممکن است با احساس سوزش هنگام ادرار همراه شوند. از طرف دیگر، عفونت ادراری نیز یکی از علل مهم سوزش ادرار است.
اگر علاوه بر سوزش موارد زیر را دارید:
- تکرر ادرار؛
- احساس فوریت برای ادرار؛
- درد پایین شکم؛
- تغییر بوی ادرار؛
ممکن است بررسی عفونت ادراری نیز لازم باشد.
آیا درد هنگام رابطه جنسی نشانه عفونت واژن است؟
گاهی بله.
التهاب واژن ممکن است باعث درد یا سوزش حین رابطه شود. عفونت قارچی و تریکومونیازیس از جمله شرایطی هستند که میتوانند این علامت را ایجاد کنند.
اما درد رابطه علل دیگری هم دارد، از جمله:
- خشکی واژن؛
- تغییرات هورمونی؛
- مشکلات عضلات کف لگن؛
- برخی بیماریهای لگنی.
بنابراین اگر درد مرتب تکرار میشود، صرفاً آن را عفونت فرض نکنید.
چرا عفونت واژن ایجاد میشود؟
علت به نوع مشکل بستگی دارد.
برخی عوامل میتوانند تعادل طبیعی محیط واژن را تغییر دهند، از جمله:
- مصرف بعضی آنتیبیوتیکها؛
- دوش واژینال؛
- استفاده از محصولات معطر؛
- تغییرات هورمونی؛
- بارداری؛
- فعالیت جنسی؛
- شریک جنسی جدید یا چند شریک؛
- دیابت کنترلنشده؛
- بعضی داروها؛
- تغییر در سطح استروژن.
وجود یکی از این عوامل به معنای قطعی بودن عفونت نیست، اما ممکن است احتمال بعضی انواع واژینیت را افزایش دهد.
آیا عفونت واژن از رابطه جنسی منتقل میشود؟
به نوع مشکل بستگی دارد.
عفونت قارچی
عفونت قارچی معمولاً بهعنوان یک بیماری منتقله از راه جنسی طبقهبندی نمیشود.
واژینوز باکتریایی
BV یک STI کلاسیک نیست و حتی در افرادی که رابطه واژینال نداشتهاند نیز ممکن است ایجاد شود.
تریکوموناس
تریکومونیازیس یک عفونت منتقله از راه جنسی است و ممکن است حتی فرد مبتلا هیچ علامتی نداشته باشد و عفونت را منتقل کند.
بنابراین اگر علائم بعد از رابطه با شریک جدید شروع شدهاند، بهتر است احتمال STI نیز بررسی شود.
چگونه عفونت واژن تشخیص داده میشود؟
تشخیص فقط با نگاه کردن به رنگ ترشحات همیشه قابل اعتماد نیست.
پزشک ممکن است:
- درباره علائم سؤال کند؛
- سابقه جنسی و دارویی را بررسی کند؛
- معاینه واژن انجام دهد؛
- نمونهای از ترشحات بگیرد؛
- نمونه را زیر میکروسکوپ بررسی کند؛
- آزمایشهای اختصاصی برای قارچ، BV یا عفونتهای جنسی درخواست کند.
برای مثال، عفونت قارچی میتواند با بررسی نمونه ترشحات تشخیص داده شود و تریکوموناس نیز برای تأیید به آزمایش نیاز دارد.
آیا میتوان در خانه نوع عفونت واژن را تشخیص داد؟
تشخیص قطعی در خانه همیشه امکانپذیر نیست.
ممکن است تصور کنید عفونت قارچی دارید، در حالی که علت علائم شما BV، تریکوموناس یا حتی یک تحریک پوستی باشد.
هشدار داده میشود که درمان خودسرانه قارچ ممکن است در صورتی که مشکل چیز دیگری باشد، تشخیص صحیح و درمان مناسب را به تأخیر بیندازد.
بهخصوص اگر اولین بار است چنین علائمی دارید، بهتر است قبل از مصرف دارو علت مشخص شود.
آیا میتوان خودسرانه داروی قارچ استفاده کرد؟
اگر قبلاً توسط پزشک عفونت قارچی شما تأیید شده و دقیقاً همان علائم دوباره ایجاد شدهاند، ممکن است بعضی درمانهای بدون نسخه مورد استفاده قرار گیرند.
اما بهتر است مراجعه کنید اگر:
- اولین بار است چنین علائمی دارید؛
- مطمئن نیستید قارچ است؛
- بوی ماهیمانند وجود دارد؛
- ترشحات سبز یا زرد شدهاند؛
- داروی قارچ استفاده کردهاید و بهتر نشدهاید؛
- علائم مرتب عود میکنند.
درمان قارچ روی BV یا تریکوموناس اثر مناسبی ندارد.
برای عفونت واژن چه کارهایی انجام ندهیم؟
یکی از اشتباهات رایج، تلاش برای «شستوشوی داخل واژن» است.
از موارد زیر پرهیز کنید:
- دوش واژینال؛
- شستوشوی داخل واژن با مواد ضدعفونیکننده؛
- اسپری خوشبوکننده واژن؛
- صابونهای بسیار معطر؛
- استفاده خودسرانه و مکرر از دارو بدون تشخیص.
واژن بهطور طبیعی توانایی پاکسازی خود را دارد. دوش واژینال و محصولات معطر میتوانند تعادل طبیعی محیط واژن را به هم بزنند یا باعث تحریک شوند.
آیا عفونت واژن در بارداری مهمتر است؟
بله.
اگر باردار هستید و علائمی مانند:
- ترشح غیرمعمول؛
- بوی غیرطبیعی؛
- خارش؛
- سوزش؛
- درد؛
دارید، بهتر است با پزشک یا ماما مشورت کنید.
برخی مشکلات مانند BV و تریکومونیازیس در بارداری اهمیت بیشتری دارند؛ برای مثال CDC گزارش میکند BV و تریکوموناس با برخی پیامدهای نامطلوب بارداری مانند زایمان زودرس ارتباط دارند.
همچنین در بارداری بهتر است داروهای خوراکی یا واژینال را بدون نظر پزشک شروع نکنید.
چه زمانی برای علائم واژن به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر فقط یک تغییر بسیار خفیف و گذرا در ترشحات ایجاد شده است، لزوماً مشکلی وجود ندارد.
اما بهتر است برای بررسی مراجعه کنید اگر:
- برای اولین بار علائم عفونت واژن دارید؛
- بوی شدید و غیرمعمول ایجاد شده است؛
- خارش یا سوزش قابلتوجه دارید؛
- ترشحات نسبت به همیشه کاملاً متفاوت شدهاند؛
- شریک جنسی جدید داشتهاید؛
- احتمال عفونت منتقله از راه جنسی وجود دارد؛
- درمان بدون نسخه اثر نکرده است؛
- علائم مرتب عود میکنند.
اگر تب، لرز یا درد لگن همراه با علائم واژینال وجود دارد نیز ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
چه علائمی ممکن است نشانه مشکل جدیتری باشند؟
در صورت وجود علائم زیر نباید صرفاً فرض کنید که یک عفونت قارچی ساده دارید:
- درد شدید پایین شکم یا لگن؛
- تب و لرز؛
- زخم یا تاول تناسلی؛
- خونریزی غیرمعمول؛
- خونریزی بعد از رابطه جنسی؛
- درد شدید هنگام رابطه؛
- علائم جدید بعد از رابطه محافظتنشده؛
- علائم شدید در دوران بارداری.
برخی بیماریهای منتقله از راه جنسی و بیماریهای لگنی میتوانند با ترشح یا درد شروع شوند و نیاز به بررسی متفاوتی دارند.
چگونه احتمال عفونت و تحریک واژن را کمتر کنیم؟
همه عفونتها قابل پیشگیری نیستند، اما برخی اقدامات میتوانند به حفظ سلامت واژن کمک کنند:
- داخل واژن را شستوشو ندهید.
- از اسپری و دئودورانت واژینال استفاده نکنید.
- از شویندههای بسیار معطر در اطراف ناحیه تناسلی پرهیز کنید.
- بعد از ورزش یا خیس شدن، لباس مرطوب را عوض کنید.
- در روابط جنسی از روشهای محافظتی مناسب استفاده کنید.
- در صورت احتمال STI آزمایش انجام دهید.
- آنتیبیوتیک را فقط طبق تجویز مصرف کنید.
مهمتر از همه، به الگوی طبیعی بدن خود توجه کنید. چیزی که برای یک فرد ترشح طبیعی محسوب میشود ممکن است از نظر مقدار با فرد دیگر متفاوت باشد.
نتیجهگیری
اگر میپرسید از کجا بفهمم عفونت واژن دارم؟ مهمترین نکته، توجه به تغییراتی است که نسبت به حالت طبیعی بدن خودتان ایجاد شدهاند.
ترشحات شفاف یا سفید بدون بوی شدید معمولاً طبیعی هستند و مقدار آنها میتواند در طول چرخه قاعدگی تغییر کند. در مقابل، تغییر واضح در رنگ، بو، مقدار یا بافت ترشحات همراه با خارش، سوزش، قرمزی، درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی میتواند نشانه واژینیت باشد.
ترشح سفید غلیظ همراه با خارش بیشتر به نفع عفونت قارچی است، ترشح رقیق با بوی ماهی میتواند با BV مرتبط باشد و ترشحات زرد یا سبز همراه با تحریک و بوی غیرمعمول ممکن است در تریکومونیازیس دیده شوند. با این حال این علائم همپوشانی دارند و نباید تنها از روی رنگ ترشحات برای خودتان تشخیص بگذارید.
اگر اولین بار است علائم را تجربه میکنید، علائم شدید هستند، باردارید، شریک جنسی جدید داشتهاید یا درمان خودسرانه نتیجه نداده است، مراجعه به پزشک بهترین راه برای تشخیص علت و انتخاب درمان صحیح است.
