پریود در افراد مختلف شدت یکسانی ندارد. بعضی زنان بهطور طبیعی خونریزی بیشتری تجربه میکنند، اما زمانی که حجم خونریزی نسبت به گذشته بهوضوح افزایش پیدا میکند، بیش از یک هفته ادامه دارد یا زندگی روزمره را مختل میکند، بهتر است علت آن بررسی شود. علت خونریزی زیاد در پریود همیشه یک بیماری جدی نیست؛ تغییرات هورمونی، فیبروم رحم، مشکلات تخمکگذاری، مصرف بعضی داروها و حتی برخی روشهای پیشگیری از بارداری میتوانند در آن نقش داشته باشند. از طرف دیگر، خونریزی طولانیمدت ممکن است به فقر آهن و کمخونی منجر شود. بنابراین شناخت نشانههای پریود سنگین و تشخیص زمان مناسب برای مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد.
خونریزی زیاد در پریود دقیقاً به چه معناست؟
اصطلاح پزشکی خونریزی شدید قاعدگی، Heavy Menstrual Bleeding است و اصطلاح «منوراژی» نیز برای آن به کار میرود. فقط مقدار خون ملاک تشخیص نیست؛ مدت خونریزی و میزان اختلالی که در فعالیتهای روزمره ایجاد میکند نیز اهمیت دارد.
احتمال دارد پریود شما در محدوده خونریزی شدید قرار بگیرد اگر:
- مجبور میشوید هر یک تا دو ساعت نوار بهداشتی یا تامپون را تعویض کنید.
- خونریزی بیشتر از ۷ روز ادامه دارد.
- برای جلوگیری از نشت خون مجبور به استفاده همزمان از دو محصول بهداشتی هستید.
- شبها برای تعویض نوار یا تامپون از خواب بیدار میشوید.
- لختههای خونی نسبتاً بزرگ دفع میکنید.
- خونریزی به لباس یا ملحفه نشت میکند.
- به دلیل پریود از ورزش، کار، دانشگاه یا فعالیتهای روزمره بازمیمانید.
- در کنار خونریزی دچار ضعف، خستگی یا تنگی نفس میشوید.
بنابراین زیاد بودن خونریزی فقط به معنای «پریود سختتر از معمول» نیست. اگر این وضعیت تکرار شود، بررسی علت زمینهای اهمیت پیدا میکند.
مهمترین علت خونریزی زیاد در پریود چیست؟
برای خونریزی شدید قاعدگی یک علت واحد وجود ندارد. در برخی افراد حتی پس از بررسی پزشکی علت مشخصی پیدا نمیشود، اما چند عامل بیشتر از بقیه با این مشکل ارتباط دارند.
۱. بههمخوردن تعادل هورمونی و تخمکگذاری نامنظم
چرخه قاعدگی تحت تأثیر هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون قرار دارد. اگر تخمکگذاری بهطور منظم اتفاق نیفتد، ضخامت پوشش داخلی رحم میتواند بیش از حد معمول افزایش پیدا کند. در زمان ریزش این بافت، خونریزی ممکن است طولانیتر یا شدیدتر شود.
اختلالات تخمکگذاری میتوانند در سنین نوجوانی، نزدیک یائسگی یا در برخی اختلالات هورمونی دیده شوند. سندرم تخمدان پلیکیستیک یا PCOS نیز یکی از شرایطی است که میتواند باعث پریودهای نامنظم و در برخی چرخهها خونریزی طولانی یا شدید شود.
۲. فیبروم رحم
فیبرومها تودههای غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم یا اطراف آن ایجاد میشوند. بسیاری از فیبرومها هیچ علامتی ندارند، اما بسته به اندازه و محل قرارگیری، ممکن است باعث افزایش حجم خونریزی قاعدگی شوند.
علائمی که ممکن است همراه با فیبروم دیده شوند شامل موارد زیر است:
- پریودهای سنگین یا طولانی
- احساس فشار یا سنگینی در پایین شکم
- درد لگنی
- تکرر ادرار در برخی افراد
وجود این علائم بهتنهایی به معنای فیبروم نیست و تشخیص معمولاً با ارزیابی پزشک و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود.
۳. پولیپ رحم
پولیپها برجستگیهایی هستند که از بافت داخلی رحم ایجاد میشوند. این ضایعات معمولاً خوشخیم هستند، اما میتوانند یکی از علتهای خونریزی غیرطبیعی رحم باشند.
در برخی افراد، پولیپ علاوه بر افزایش خونریزی قاعدگی باعث لکهبینی بین دو پریود یا خونریزی در زمانهایی خارج از چرخه معمول میشود.
۴. آدنومیوز
در آدنومیوز، بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در لایه عضلانی دیواره رحم قرار میگیرد. این وضعیت میتواند پریود را سنگینتر و دردناکتر کند و گاهی با احساس فشار یا درد لگنی همراه باشد. آدنومیوز یکی از بیماریهایی است که هنگام بررسی خونریزی شدید قاعدگی مورد توجه قرار میگیرد.
۵. مشکلات تیروئید
هورمونهای تیروئید با عملکرد دستگاه تولیدمثل ارتباط دارند. بعضی اختلالات تیروئید، بهخصوص کمکاری تیروئید، ممکن است با تغییر در چرخه قاعدگی و افزایش خونریزی همراه باشند. به همین دلیل در برخی افراد با پریودهای غیرطبیعی، پزشک آزمایش عملکرد تیروئید را نیز در نظر میگیرد.
۶. اختلالات انعقاد خون
گاهی علت خونریزی زیاد در پریود اصلاً از رحم یا تخمدانها شروع نمیشود. برخی افراد به دلیل اختلال در انعقاد خون بیشتر از حد معمول خونریزی میکنند.
یکی از شناختهشدهترین نمونهها بیماری فونویلبراند است. اختلالات عملکرد پلاکت و برخی کمبودهای فاکتورهای انعقادی نیز میتوانند باعث پریودهای بسیار سنگین شوند.
اگر از سالهای ابتدایی شروع قاعدگی پریودهای بسیار سنگین داشتهاید و در کنار آن علائمی مانند خوندماغ مکرر، خونریزی طولانی بعد از دندانپزشکی، کبودی آسان یا سابقه مشابه در خانواده وجود دارد، اطلاع دادن این موارد به پزشک اهمیت دارد.
۷. بعضی داروها
برخی داروها ممکن است شدت خونریزی را افزایش دهند. داروهای ضدانعقاد یا رقیقکننده خون از مهمترین نمونهها هستند. بعضی درمانهای دیگر نیز ممکن است روی الگوی قاعدگی اثر بگذارند.
اگر پس از شروع یک داروی جدید متوجه افزایش واضح خونریزی شدهاید، دارو را خودسرانه قطع نکنید. بهتر است درباره این تغییر با پزشک تجویزکننده صحبت کنید.
۸. بعضی روشهای پیشگیری از بارداری
نوع روش جلوگیری از بارداری میتواند بر میزان خونریزی اثر بگذارد. برای مثال، IUD مسی در برخی افراد بهخصوص در ماههای ابتدایی میتواند باعث سنگینتر یا طولانیتر شدن پریود شود. در مقابل، بعضی روشهای هورمونی داخل رحمی میتوانند برای کاهش خونریزی شدید مورد استفاده قرار گیرند.
۹. مشکلات مرتبط با بارداری
هر خونریزی واژینال الزاماً پریود نیست. در فردی که احتمال بارداری وجود دارد، خونریزی ممکن است با سقط یا بارداری خارج رحم ارتباط داشته باشد. به همین دلیل اگر پریود عقب افتاده است یا احتمال بارداری وجود دارد، نباید خونریزی غیرعادی را صرفاً یک قاعدگی سنگین در نظر گرفت.
۱۰. بیماریهای رحم و دهانه رحم
در موارد بسیار کمتری، خونریزی غیرطبیعی میتواند با تغییرات جدیتر رحم یا دهانه رحم ارتباط داشته باشد. سرطان رحم یکی از علتهای نادر خونریزی شدید است و معمولاً احتمال آن با توجه به سن، علائم همراه و سایر عوامل خطر توسط پزشک ارزیابی میشود.
این موضوع به این معنا نیست که هر پریود سنگینی نشانه سرطان است؛ علل خوشخیم و هورمونی بسیار شایعتر هستند.
آیا لخته خون در پریود طبیعی است؟
دفع لختههای کوچک در روزهایی که خونریزی بیشتر است میتواند اتفاق بیفتد. با این حال، دفع مکرر لختههای بزرگ همراه با خونریزی شدید یا طولانی یکی از نشانههایی است که بهتر است بررسی شود.
دفع لختههای بزرگتر از حدود ۲.۵ سانتیمتر را در کنار سایر علائم، یکی از نشانههای پریود سنگین در نظر گرفته میشود.
بنابراین بیشتر از آنکه وجود یک لخته بهتنهایی مهم باشد، باید مجموعه علائم، تعداد دفعات، اندازه لختهها و حجم کلی خونریزی را در نظر گرفت.
خونریزی زیاد پریود چه عوارضی دارد؟
یکی از مهمترین پیامدهای خونریزی شدید و مکرر، کمبود آهن و کمخونی ناشی از فقر آهن است. از دست دادن مداوم خون میتواند ذخایر آهن بدن را کاهش دهد.
علائم احتمالی کمخونی عبارتاند از:
- خستگی و ضعف غیرمعمول
- کاهش انرژی
- سرگیجه
- رنگپریدگی
- تنگی نفس هنگام فعالیت
- کاهش تمرکز
اگر همراه پریودهای سنگین چنین علائمی دارید، ممکن است پزشک آزمایش خون برای بررسی کمخونی و وضعیت آهن درخواست کند.
برای تشخیص علت خونریزی زیاد در پریود چه بررسیهایی انجام میشود؟
اولین مرحله تشخیص معمولاً گرفتن شرححال دقیق است. مدت پریود، تعداد روزهای خونریزی شدید، تعداد نوارهای بهداشتی مصرفشده، وجود لخته، درد، سابقه خانوادگی و تأثیر خونریزی بر زندگی روزمره اطلاعات مهمی هستند. ثبت چرخههای قاعدگی قبل از مراجعه نیز میتواند به پزشک کمک کند.
بسته به شرایط فرد ممکن است بررسیهایی مانند موارد زیر انجام شود:
- آزمایش شمارش سلولهای خون برای بررسی کمخونی
- بررسی تیروئید در صورت وجود نشانههای مرتبط
- آزمایشهای انعقادی در افراد مشکوک به اختلال خونریزی
- تست بارداری در صورت احتمال بارداری
- معاینه لگنی
- سونوگرافی رحم و تخمدانها
- در برخی موارد هیستروسکوپی یا نمونهبرداری از آندومتر
همه این آزمایشها برای همه افراد لازم نیستند و پزشک با توجه به سن، علائم و سابقه پزشکی تصمیم میگیرد کدام بررسی مناسبتر است.
درمان خونریزی شدید پریود چگونه است؟
درمان به علت خونریزی، شدت علائم، سن، وضعیت عمومی و برنامه فرد برای بارداری در آینده بستگی دارد. یک درمان واحد برای همه مناسب نیست.
روشهای درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- درمان کمبود آهن در صورت وجود فقر آهن یا کمخونی
- برخی داروهای ضدالتهابی با تجویز پزشک
- داروهایی مانند ترانکسامیک اسید برای کاهش خونریزی در افراد مناسب
- روشهای هورمونی مانند بعضی قرصهای جلوگیری از بارداری
- سیستم داخل رحمی هورمونی در افراد مناسب
- درمان بیماری زمینهای مانند فیبروم یا پولیپ
- در موارد خاص، روشهای جراحی
مصرف خودسرانه داروهای هورمونی یا داروهای کاهشدهنده خونریزی توصیه نمیشود، زیرا انتخاب درمان مناسب به علت خونریزی و سابقه پزشکی فرد بستگی دارد.
چه زمانی خونریزی زیاد پریود نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
اگر پریودهای سنگین برای مدتی ادامه دارند، زندگی روزمره را مختل کردهاند یا نسبت به گذشته تغییر محسوسی کردهاند، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید. خونریزی بین دو پریود، خونریزی بعد از رابطه جنسی یا درد شدید قاعدگی نیز از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی دارند.
همچنین در صورت بروز علائم زیر بهتر است ارزیابی سریعتری انجام شود:
- خونریزی بسیار شدید که در مدت کوتاهی نوار بهداشتی را کاملاً خیس میکند
- سرگیجه شدید یا غش
- ضعف و رنگپریدگی قابل توجه
- تنگی نفس
- درد شدید یا ناگهانی شکم
- خونریزی شدید همراه با احتمال بارداری
خونریزی همراه با احتمال بارداری، درد شدید شکم، درد شانه، سرگیجه یا غش میتواند از علائم شرایطی مانند بارداری خارج رحم باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
برای مراجعه به پزشک چه اطلاعاتی ثبت کنیم؟
ثبت اطلاعات چند چرخه قاعدگی میتواند روند تشخیص را سادهتر کند. بهتر است موارد زیر را یادداشت کنید:
- تاریخ شروع و پایان پریود
- تعداد روزهای خونریزی شدید
- تعداد تقریبی نوار بهداشتی یا تامپون مصرفشده
- وجود و اندازه تقریبی لختهها
- میزان درد
- لکهبینی بین پریودها
- داروهای مصرفی
- علائمی مانند سرگیجه، ضعف یا تنگی نفس
جمعبندی؛ پریود سنگین همیشه طبیعی نیست
علت خونریزی زیاد در پریود میتواند از تغییرات ساده هورمونی تا فیبروم، آدنومیوز، مشکلات تخمکگذاری، اختلالات تیروئید، بیماریهای انعقادی یا مصرف برخی داروها متفاوت باشد. در بسیاری از موارد، علت قابل شناسایی و درمان است و لازم نیست فرد سالها با خونریزی شدید و عوارض آن کنار بیاید.
اگر پریود بیش از هفت روز طول میکشد، مجبورید هر یک تا دو ساعت نوار بهداشتی را تعویض کنید، مرتب لختههای بزرگ دفع میکنید یا خونریزی باعث ضعف، سرگیجه و اختلال در فعالیتهای روزانه شده است، مراجعه به متخصص زنان میتواند به پیدا کردن علت و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
3 دیدگاه