یائسگی معمولاً بهصورت ناگهانی اتفاق نمیافتد. پیش از قطع کامل قاعدگی، بدن وارد مرحلهای به نام پیشیائسگی یا پریمنوپاز میشود و ممکن است ماهها یا حتی چند سال قبل از آخرین پریود، نشانههایی ظاهر شوند. تغییر در نظم قاعدگی، گرگرفتگی، تعریق شبانه، اختلال خواب، تغییر خلق و خشکی واژن از شایعترین اولین علائم یائسگی هستند.
با این حال، شدت و ترتیب این نشانهها در همه افراد یکسان نیست و حتی بعضی زنان علائم بسیار خفیفی دارند. یائسگی زمانی بهطور رسمی تأیید میشود که فرد 12 ماه متوالی پریود یا لکهبینی نداشته باشد.
اولین علائم یائسگی معمولاً از چه زمانی شروع میشوند؟
آنچه بسیاری از افراد بهعنوان «شروع یائسگی» میشناسند، در حقیقت مرحله پیشیائسگی است. در این مرحله، عملکرد تخمدانها و ترشح هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون بهتدریج تغییر میکند.
پیشیائسگی در بسیاری از زنان از دهه 40 زندگی آغاز میشود، اما ممکن است بعضی افراد از اواخر دهه 30 یا حتی دیرتر متوجه تغییرات شوند. این مرحله میتواند چند سال ادامه داشته باشد.
یکی از اولین نشانههایی که معمولاً دیده میشود، تغییر در الگوی قاعدگی است.
1. نامنظم شدن پریود؛ شایعترین علامت اولیه
برای بسیاری از زنان، اولین علامت قابلتوجه یائسگی تغییر در زمان و شکل قاعدگی است.
ممکن است متوجه شوید:
- فاصله بین پریودها کمتر یا بیشتر شده است.
- یک یا چند ماه پریود نمیشوید.
- مدت خونریزی کوتاهتر یا طولانیتر شده است.
- حجم خونریزی نسبت به قبل کمتر یا بیشتر شده است.
- نظم همیشگی سیکل از بین رفته است.
این تغییرات معمولاً به دلیل نامنظم شدن تخمکگذاری و نوسان سطح هورمونها اتفاق میافتند.
البته هر تغییر در خونریزی را نباید صرفاً به یائسگی نسبت داد. خونریزی خیلی شدید، لکهبینی بین پریودها یا خونریزی بعد از رابطه جنسی بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
2. گرگرفتگی ناگهانی
گرگرفتگی یکی از شناختهشدهترین علائم پیشیائسگی و یائسگی است.
فرد ممکن است ناگهان احساس کند:
- صورت و گردن داغ شدهاند.
- حرارت از سینه به قسمت بالایی بدن پخش میشود.
- پوست صورت قرمز شده است.
- بدن شروع به تعریق میکند.
- پس از گرگرفتگی احساس سرما یا لرز ایجاد میشود.
گرگرفتگی میتواند از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد و تعداد دفعات آن در افراد مختلف بسیار متفاوت است.
3. تعریق شبانه
تعریق شبانه در واقع نوعی گرگرفتگی است که هنگام خواب اتفاق میافتد.
ممکن است فرد:
- نیمهشب با احساس گرمای شدید بیدار شود.
- لباس یا ملحفهاش خیس از عرق شود.
- بعد از تعریق احساس سرما کند.
- چند بار در طول شب از خواب بیدار شود.
تکرار این وضعیت میتواند کیفیت خواب را کاهش دهد و در طول روز باعث خستگی و کاهش تمرکز شود.
4. اختلال خواب
یکی دیگر از اولین علائم یائسگی میتواند تغییر کیفیت خواب باشد.
برخی زنان در دوره پیشیائسگی با مشکلات زیر مواجه میشوند:
- سخت به خواب رفتن؛
- بیدار شدن مکرر در طول شب؛
- بیدار شدن زودتر از معمول؛
- خواب سبک و بیکیفیت؛
- احساس خستگی بعد از بیدار شدن.
گاهی اختلال خواب به دلیل گرگرفتگی و تعریق شبانه ایجاد میشود، اما ممکن است حتی بدون این علائم نیز اتفاق بیفتد.
5. تغییرات خلقی و تحریکپذیری
نوسانات هورمونی میتوانند با تغییرات خلقی همراه باشند.
برخی زنان گزارش میکنند که در این دوران:
- زودتر عصبی میشوند.
- احساس تحریکپذیری بیشتری دارند.
- دچار نوسانات خلقی میشوند.
- احساس اضطراب بیشتری میکنند.
- خلق پایین یا بیحوصلگی را تجربه میکنند.
این علائم در همه زنان رخ نمیدهند و عوامل دیگری مانند استرس، مشکلات خواب و شرایط زندگی نیز میتوانند در شدت آنها نقش داشته باشند.
اگر اضطراب یا افسردگی شدید باشد یا عملکرد روزمره را مختل کند، بهتر است با پزشک یا روانشناس صحبت شود.
6. کاهش تمرکز و مه مغزی
بعضی زنان در دوره پیشیائسگی احساس میکنند حافظه یا تمرکزشان مثل گذشته نیست.
علائمی که ممکن است تجربه شوند عبارتاند از:
- فراموش کردن نامها یا کلمات؛
- کاهش تمرکز؛
- احساس کند شدن ذهن؛
- فراموش کردن کارهای روزمره؛
- سختتر شدن انجام چند کار همزمان.
این حالت گاهی با اصطلاح Brain Fog یا مه مغزی توصیف میشود. مشکلات خواب و استرس نیز میتوانند آن را تشدید کنند.
7. خشکی واژن
کاهش سطح استروژن ممکن است باعث تغییر بافت واژن و کاهش رطوبت طبیعی آن شود.
در نتیجه ممکن است علائمی مانند:
- خشکی واژن؛
- سوزش؛
- خارش؛
- احساس ناراحتی؛
- درد هنگام رابطه جنسی؛
ایجاد شود.
تغییرات واژن و دستگاه ادراری از علائم شناختهشده دوران پیشیائسگی و بعد از یائسگی هستند.
8. کاهش میل جنسی
در بعضی زنان، میل جنسی در سالهای نزدیک به یائسگی کاهش پیدا میکند.
دلایل احتمالی میتوانند شامل:
- تغییرات هورمونی؛
- خشکی واژن؛
- درد هنگام رابطه؛
- اختلال خواب؛
- استرس؛
- تغییرات خلقی؛
- بعضی داروها؛
باشند.
البته کاهش میل جنسی برای همه زنان اتفاق نمیافتد و بعضی افراد حتی تغییری در این زمینه تجربه نمیکنند.
9. سردرد یا تغییر الگوی میگرن
برخی زنان ممکن است در دوره پیشیائسگی متوجه شوند سردرد یا میگرن آنها تغییر کرده است.
ممکن است:
- حملات میگرن بیشتر شوند.
- سردردهای قبلی شدیدتر شوند.
- زمان بروز سردرد تغییر کند.
نوسانات هورمونی میتوانند در برخی افراد روی سردرد و میگرن اثر بگذارند. NHS نیز تغییر یا تشدید سردرد و میگرن را از علائم احتمالی این دوره ذکر میکند.
اگر سردرد جدید، بسیار شدید یا متفاوت از قبل باشد، بهتر است فقط به یائسگی نسبت داده نشود و توسط پزشک بررسی شود.
10. درد مفاصل و عضلات
درد یا خشکی عضلات و مفاصل نیز در برخی زنان در دوران پیشیائسگی و یائسگی دیده میشود.
ممکن است فرد از مواردی مانند:
- درد زانو؛
- درد شانه؛
- خشکی مفاصل؛
- درد عضلانی؛
- احساس کوفتگی؛
شکایت داشته باشد.
با این حال، درد مفاصل دلایل بسیار زیادی دارد و نباید هر درد اسکلتی را به تغییرات هورمونی نسبت داد.
11. تپش قلب
برخی زنان در این دوره احساس میکنند ضربان قلبشان:
- سریعتر شده است.
- قویتر حس میشود.
- گاهی نامنظم به نظر میرسد.
تپش قلب میتواند در دوران یائسگی دیده شود، اما چون بیماریهای قلبی، کمخونی، مشکلات تیروئید، اضطراب و عوامل دیگر نیز میتوانند همین علامت را ایجاد کنند، تپش قلب مکرر یا شدید بهتر است ارزیابی شود.
12. تغییرات پوست و مو
نوسانات هورمونی ممکن است در بعضی افراد باعث تغییراتی در پوست و مو شوند.
از جمله:
- خشکتر شدن پوست؛
- خارش پوست؛
- نازک شدن موها؛
- افزایش ریزش مو؛
- تغییر بافت مو.
اولین علامت یائسگی در بیشتر زنان چیست؟
برای بسیاری از زنان، تغییر الگوی پریود اولین علامت قابلتوجه پیشیائسگی است.
ممکن است سیکلها ابتدا کوتاهتر شوند و سپس فاصله آنها افزایش پیدا کند. گاهی چند ماه پریود قطع میشود و دوباره بازمیگردد.
در برخی زنان، گرگرفتگی یا اختلال خواب حتی قبل از تغییر واضح پریود شروع میشود؛ بنابراین یک الگوی واحد برای همه وجود ندارد.
فرق پیشیائسگی و یائسگی چیست؟
این دو اصطلاح اغلب بهجای یکدیگر استفاده میشوند، اما از نظر پزشکی متفاوتاند.
پیشیائسگی
دورهای است که بدن در حال نزدیک شدن به یائسگی است.
در این مرحله:
- پریود هنوز وجود دارد؛
- سیکل ممکن است نامنظم شود؛
- گرگرفتگی و سایر علائم ممکن است شروع شوند؛
- احتمال بارداری هنوز وجود دارد.
یائسگی
یائسگی زمانی تأیید میشود که فرد 12 ماه متوالی هیچ قاعدگی یا لکهبینی نداشته باشد و علت دیگری برای قطع پریود وجود نداشته باشد.
بنابراین اگر هنوز گاهی پریود میشوید، احتمالاً در مرحله پیشیائسگی هستید نه یائسگی کامل.
یائسگی معمولاً در چه سنی شروع میشود؟
اغلب زنان تغییرات مربوط به پیشیائسگی را در دهه 40 زندگی تجربه میکنند.
یائسگی طبیعی معمولاً بین 45 تا 55 سالگی رخ میدهد و میانگین سن یائسگی در منابع معتبر حدود اوایل دهه 50 گزارش شده است.
سن دقیق یائسگی در افراد مختلف متفاوت است و عواملی مانند ژنتیک و بعضی شرایط پزشکی میتوانند بر زمان آن اثر بگذارند.
یائسگی زودرس چیست؟
اگر یائسگی قبل از 45 سالگی رخ دهد، یائسگی زودرس محسوب میشود.
اگر یائسگی پیش از 40 سالگی اتفاق بیفتد، معمولاً از اصطلاح یائسگی زودهنگام یا Premature Menopause استفاده میشود.
اگر فرد زیر 45 سال علائمی مانند:
- قطع یا نامنظم شدن پریود؛
- گرگرفتگی؛
- تعریق شبانه؛
- خشکی واژن؛
- اختلال خواب؛
داشته باشد، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند.
آیا با شروع علائم یائسگی هنوز امکان بارداری وجود دارد؟
بله.
در مرحله پیشیائسگی ممکن است تخمکگذاری نامنظم باشد، اما کاملاً متوقف نشده است. بنابراین حتی در صورت نامنظم شدن پریود، همچنان امکان بارداری وجود دارد.
به همین دلیل تا زمانی که یائسگی بهطور کامل تأیید نشده است، در صورت نخواستن بارداری باید از روش مناسب پیشگیری استفاده شود.
آیا برای تشخیص یائسگی آزمایش لازم است؟
در بسیاری از زنان بالای 45 سال که علائم معمول پیشیائسگی دارند، پزشک میتواند بر اساس:
- سن؛
- سابقه قاعدگی؛
- علائم؛
- تغییرات بدن؛
تصمیمگیری کند.
آزمایش هورمونی همیشه برای تشخیص پیشیائسگی ضروری یا مفید نیست، زیرا سطح هورمونها در این دوره میتواند مرتب تغییر کند.
البته در شرایط خاص، مثلاً شروع علائم در سن پایین یا شک به بیماریهایی مانند اختلال تیروئید، پزشک ممکن است آزمایش درخواست کند.
چه علائمی را نباید فقط به یائسگی نسبت داد؟
اگرچه نامنظم شدن پریود در پیشیائسگی شایع است، برخی انواع خونریزی نیاز به بررسی دارند.
برای مثال:
- خونریزی بسیار شدید؛
- لکهبینی بین پریودها؛
- خونریزی بعد از رابطه جنسی؛
- خونریزی طولانیتر از معمول؛
- شروع دوباره خونریزی بعد از 12 ماه قطع کامل پریود.
خونریزی بعد از یائسگی طبیعی محسوب نمیشود و باید توسط پزشک بررسی شود.
اولین علائم یائسگی چقدر طول میکشند؟
مدت علائم در افراد مختلف بسیار متفاوت است.
مرحله پیشیائسگی ممکن است چند سال طول بکشد و شدت علائم نیز در طول زمان تغییر کند. بعضی زنان علائم خفیفی دارند، در حالی که در برخی دیگر گرگرفتگی، اختلال خواب یا تغییرات خلقی سالها ادامه پیدا میکند.
بنابراین نمیتوان مدت مشخصی را برای همه افراد تعیین کرد.
برای کاهش علائم اولیه یائسگی چه کار کنیم؟
شدت علائم تعیین میکند که چه روشی مناسبتر است.
تنظیم خواب
برای کاهش اختلال خواب:
- ساعت خواب منظمی داشته باشید.
- شبها مصرف کافئین را کاهش دهید.
- اتاق خواب را خنک نگه دارید.
- قبل از خواب استفاده از موبایل را محدود کنید.
فعالیت بدنی منظم
ورزش منظم میتواند به حفظ سلامت استخوان، عضلات، قلب و خلق کمک کند.
فعالیتهایی مانند:
- پیادهروی؛
- تمرینات قدرتی؛
- شنا؛
- ورزش هوازی؛
میتوانند بخشی از سبک زندگی سالم در این دوره باشند.
رژیم غذایی متعادل
مصرف مواد غذایی متنوع و کافی، بهخصوص منابع کلسیم و ویتامین D، برای سلامت استخوانها اهمیت دارد. بعد از یائسگی کاهش تراکم استخوان میتواند بیشتر شود.
کاهش محرکهای گرگرفتگی
در برخی افراد عوامل زیر باعث تشدید گرگرفتگی میشوند:
- نوشیدنیهای بسیار داغ؛
- کافئین زیاد؛
- غذاهای بسیار تند؛
- محیط گرم؛
- استرس.
شناخت محرک شخصی میتواند به کنترل بهتر علائم کمک کند.
درمان علائم یائسگی چگونه است؟
اگر علائم خفیف باشند، ممکن است تغییر سبک زندگی کافی باشد.
اما اگر گرگرفتگی، اختلال خواب، خشکی واژن یا سایر علائم کیفیت زندگی را مختل کنند، پزشک میتواند گزینههای درمانی را بررسی کند.
درمان ممکن است بسته به شرایط فرد شامل:
- هورموندرمانی؛
- درمان موضعی خشکی واژن؛
- برخی داروهای غیرهورمونی؛
- اصلاح سبک زندگی؛
باشد.
هورموندرمانی یکی از مؤثرترین درمانها برای گرگرفتگی و تعریق شبانه است، اما برای همه افراد مناسب نیست و انتخاب آن باید بر اساس سابقه پزشکی و ارزیابی پزشک انجام شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم یائسگی روی خواب، فعالیت روزانه، روابط یا کیفیت زندگی اثر گذاشتهاند، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
همچنین مراجعه پزشکی در شرایط زیر اهمیت بیشتری دارد:
- علائم یائسگی قبل از 45 سالگی شروع شدهاند.
- پریودها بسیار سنگین شدهاند.
- بین پریودها لکهبینی دارید.
- بعد از رابطه جنسی خونریزی ایجاد میشود.
- پس از 12 ماه قطع کامل پریود دوباره خونریزی دارید.
- تپش قلب شدید یا مکرر دارید.
- اضطراب یا خلق پایین شدید دارید.
- علائم شما غیرمعمول یا ناگهانی هستند.
نتیجهگیری
اولین علائم یائسگی معمولاً پیش از قطع کامل قاعدگی و در مرحله پیشیائسگی شروع میشوند. تغییر نظم پریود، گرگرفتگی، تعریق شبانه، اختلال خواب، تغییر خلق، کاهش تمرکز، خشکی واژن و تغییر میل جنسی از شایعترین نشانهها هستند.
با این حال، تجربه یائسگی در هر فرد متفاوت است و ممکن است بعضی زنان فقط چند علامت خفیف داشته باشند.
نکته مهم این است که یائسگی تنها زمانی تأیید میشود که 12 ماه متوالی پریود یا لکهبینی وجود نداشته باشد. تا پیش از آن، در صورت وجود قاعدگی نامنظم، معمولاً فرد در مرحله پیشیائسگی قرار دارد.
همچنین نباید هر علامتی را به تغییرات هورمونی نسبت داد. خونریزی شدید یا غیرمعمول، خونریزی پس از یائسگی، شروع علائم قبل از 45 سالگی یا نشانههایی که زندگی روزمره را مختل کردهاند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
1 دیدگاه