بسیاری از افرادی که قرار است جراحی آب مروارید، لیزیک، لازک، PRK یا سایر عملهای چشم را انجام دهند، میپرسند: «برای عمل چشم چی خوبه بخوریم؟» رژیم غذایی بهتنهایی نتیجه جراحی را تعیین نمیکند، اما مصرف غذاهای سالم میتواند مواد مغذی و انرژی موردنیاز بدن برای ترمیم بافتها را تأمین کند. غذاهای پروتئینی، ماهی، سبزیهای برگسبز، میوههای تازه، تخممرغ، حبوبات، مغزها و غلات کامل از گزینههای مناسب دوران نقاهت هستند. در مقابل، مصرف زیاد غذاهای سرخکرده، فستفود، شیرینی، نمک و نوشیدنیهای الکلی میتواند کیفیت کلی رژیم غذایی را کاهش دهد. مهمتر از همه، دستورهای جراح، مصرف منظم قطرهها و مراجعه در زمان تعیینشده باید در اولویت قرار گیرد.
بعد از عمل چشم چی بخوریم؟
بعد از عمل چشم بهتر است رژیم غذایی متعادل و متنوعی داشته باشید که شامل پروتئین کافی، سبزیها، میوهها، غلات کامل و چربیهای مفید باشد. این مواد غذایی قرار نیست چشم را بهصورت معجزهآسا درمان کنند، اما میتوانند از ترمیم عمومی بدن، عملکرد سیستم ایمنی و سلامت چشم حمایت کنند.
بهترین گروههای غذایی پس از جراحی چشم عبارتاند از:
- منابع پروتئین مانند مرغ، ماهی، تخممرغ، لبنیات و حبوبات
- سبزیهای برگسبز مانند اسفناج، کلمبرگ و کاهو
- میوههای حاوی ویتامین C مانند پرتقال، نارنگی، توتفرنگی و کیوی
- سبزیهای نارنجی و قرمز مانند هویج، کدوحلوایی، گوجهفرنگی و فلفل دلمهای
- ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین و ماهی خالمخالی
- مغزها و دانهها مانند گردو، بادام، تخمه کدو، چیا و بذر کتان
- غلات کامل مانند جو دوسر، نان سبوسدار، برنج قهوهای و کینوا
- آب و مایعات کافی
بهترین مواد غذایی برای دوران نقاهت عمل چشم
۱. غذاهای پروتئینی برای ترمیم بافتها
پروتئین اسیدهای آمینه موردنیاز بدن برای بازسازی بافتها را تأمین میکند. به همین دلیل، دریافت پروتئین کافی در دوران نقاهت اهمیت دارد. مرغ، ماهی، تخممرغ، شیر، ماست، پنیر، عدس، لوبیا، نخود و سویا از منابع مناسب پروتئین هستند.
برای داشتن یک رژیم متعادل لازم نیست در هر وعده گوشت مصرف کنید. میتوانید وعدههای گوشتی و گیاهی را در طول هفته ترکیب کنید. برای مثال، تخممرغ در صبحانه، عدسی در ناهار و مرغ یا ماهی در شام میتواند بخش مهمی از نیاز روزانه به پروتئین را تأمین کند.
اگر دیابت، بیماری کلیوی یا محدودیت غذایی خاصی دارید، مقدار پروتئین موردنیاز باید براساس نظر پزشک یا متخصص تغذیه تعیین شود.
۲. ماهیهای چرب و منابع امگا ۳
ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین، تن و ماهی خالمخالی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ هستند. این چربیها در حفظ سلامت شبکیه و لایه اشکی چشم نقش دارند و ممکن است برای افرادی که پس از لیزیک با خشکی چشم مواجه میشوند، بخشی از یک رژیم غذایی مناسب باشند.
منابع گیاهی امگا ۳ عبارتاند از:
- گردو
- بذر کتان
- دانه چیا
- روغن کلزا
- برخی محصولات غنیشده
مصرف غذاهای حاوی امگا ۳ با مصرف مکمل امگا ۳ یکسان نیست. پس از جراحی چشم، بدون مشورت با پزشک مکمل جدیدی را شروع نکنید؛ بهخصوص اگر داروی رقیقکننده خون مصرف میکنید یا جراحی دیگری در پیش دارید.
۳. سبزیهای برگسبز
اسفناج، کلمبرگ، کلم بروکلی، کاهو، برگ شلغم و نخودفرنگی حاوی لوتئین و زآگزانتین هستند. این کاروتنوئیدها در بافت شبکیه وجود دارند و از مواد مغذی شناختهشده برای حفظ سلامت چشم محسوب میشوند.
میتوانید سبزیهای برگسبز را به شکلهای مختلف مصرف کنید:
- افزودن اسفناج به املت
- استفاده از کاهو و کلم در سالاد
- اضافهکردن سبزیها به سوپ
- مصرف بروکلی بخارپز کنار غذا
- ترکیب اسفناج با ماست یا حبوبات
پخت کوتاه و ملایم سبزیها معمولاً از پخت طولانی یا سرخکردن شدید آنها انتخاب مناسبتری است.
۴. هویج و سبزیهای نارنجی
هویج، سیبزمینی شیرین، کدوحلوایی و سبزیهای نارنجی حاوی بتاکاروتن هستند. بدن میتواند بتاکاروتن را به ویتامین A تبدیل کند. ویتامین A در حفظ سلامت قرنیه و عملکرد طبیعی بینایی، بهویژه در نور کم، نقش دارد.
با این حال، خوردن مقدار بسیار زیاد هویج باعث نمیشود شماره چشم سریعتر اصلاح شود یا نتیجه عمل بهتر شود. هویج باید بخشی از یک رژیم متنوع باشد، نه تنها غذای موردتوجه بیمار.
۵. تخممرغ
تخممرغ منبع پروتئین است و زرده آن مقداری لوتئین، زآگزانتین و روی دارد. به همین دلیل، تخممرغ میتواند یک گزینه ساده و مغذی در دوران نقاهت باشد.
روشهای مناسبتر مصرف تخممرغ عبارتاند از:
- تخممرغ آبپز
- املت کمروغن با اسفناج و فلفل دلمهای
- نیمرو با روغن کم
- تخممرغ همراه نان سبوسدار
بهتر است از سرخکردن تخممرغ با مقدار زیاد روغن، کره یا نمک خودداری شود.
۶. میوههای حاوی ویتامین C
پرتقال، لیمو، نارنگی، گریپفروت، توتفرنگی، کیوی و انواع توت حاوی ویتامین C هستند. فلفل دلمهای، گوجهفرنگی و کلم بروکلی نیز میتوانند بخشی از نیاز بدن به این ویتامین را تأمین کنند. ویتامین C در ساخت کلاژن، عملکرد سیستم ایمنی و محافظت آنتیاکسیدانی نقش دارد.
مصرف میوه کامل معمولاً از آبمیوه صنعتی انتخاب مناسبتری است؛ زیرا میوه کامل فیبر دارد و معمولاً قند آن آهستهتر وارد جریان خون میشود.
افرادی که داروی خاص مصرف میکنند باید درباره گریپفروت احتیاط کنند؛ زیرا این میوه میتواند با بعضی داروها تداخل داشته باشد. در صورت مصرف داروهای منظم، از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
۷. مغزها و دانهها
بادام، گردو، پسته، تخمه آفتابگردان، تخمه کدو، دانه چیا و بذر کتان حاوی چربیهای غیراشباع، ویتامین E، روی و سایر مواد مغذی هستند. مصرف مقدار متعادل مغزها میتواند جایگزین مناسبی برای تنقلات شور و فرآوریشده باشد.
یک مشت کوچک مغز بدون نمک برای میانوعده کافی است. مغزها کالری بالایی دارند و مصرف بیشازحد آنها، بهخصوص در افراد دارای اضافهوزن، توصیه نمیشود.
۸. حبوبات
عدس، لوبیا، نخود و لپه منابع گیاهی پروتئین، روی، آهن و کربوهیدرات پیچیده هستند. این مواد غذایی میتوانند در سوپ، خوراک، سالاد یا همراه غلات کامل مصرف شوند.
ترکیب حبوبات با مواد غذایی حاوی ویتامین C، مانند آبلیمو، گوجهفرنگی یا فلفل دلمهای، یک وعده متنوعتر و مغذیتر ایجاد میکند.
۹. غلات کامل
جو دوسر، نان سبوسدار، برنج قهوهای، کینوا، گندم کامل و سایر غلات سبوسدار انرژی موردنیاز بدن را تأمین میکنند و نسبت به بسیاری از محصولات تهیهشده با آرد سفید، فیبر بیشتری دارند. منابع موردبررسی، غلات کامل را در کنار پروتئین، سبزیها و میوهها بخشی از رژیم متعادل دوران نقاهت معرفی کردهاند.
فیبر کافی همچنین میتواند به پیشگیری از یبوست کمک کند. این موضوع برای بیمارانی که پس از عمل فعالیت کمتری دارند یا برخی داروها را مصرف میکنند، اهمیت دارد.
۱۰. آب و مایعات کافی
تأمین آب بدن برای عملکرد طبیعی اندامها و حفظ راحتی چشم اهمیت دارد. کمآبی ممکن است احساس خشکی دهان و چشم را تشدید کند. آب، شیر، سوپ کمنمک و میوهها و سبزیهای پرآب مانند خیار و هندوانه میتوانند به دریافت مایعات کمک کنند.
نیاز افراد به آب یکسان نیست و به وزن، آبوهوا، میزان فعالیت و بیماریهای زمینهای بستگی دارد. افرادی که نارسایی قلبی یا کلیوی دارند نباید بدون نظر پزشک مصرف مایعات خود را افزایش دهند.
بعد از عمل آب مروارید چی بخوریم؟
پس از جراحی آب مروارید معمولاً رژیم غذایی خاص و سختگیرانهای لازم نیست، مگر اینکه پزشک به دلیل دیابت، فشار خون، بیماری کلیوی یا شرایط دیگر محدودیتی تعیین کرده باشد. بهتر است وعدهها شامل پروتئین، ماهی، سبزیهای سبز، میوه، حبوبات، غلات کامل و آب کافی باشند.
غذاهای مناسب بعد از عمل آب مروارید میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- سوپ مرغ و سبزیها
- ماهی کبابی یا بخارپز
- تخممرغ آبپز
- خوراک عدس یا لوبیا
- ماست کمچرب
- سالاد سبزیهای تازه
- میوه کامل
- نان سبوسدار و برنج همراه سبزیها
- مقدار کمی مغز بدون نمک
افراد مبتلا به دیابت باید کنترل قند خون را جدی بگیرند و از مصرف زیاد شیرینی، نوشابه، آبمیوه شیرین و دسرهای قندی پرهیز کنند. منابع پزشکی موردبررسی نیز محدودکردن غذاهای پرقند، بهویژه در بیماران دیابتی، را توصیه کردهاند.
بعد از عمل لیزیک و لازک چی بخوریم؟
پس از لیزیک، لازک یا PRK، تأمین آب بدن و مصرف مواد غذایی حاوی پروتئین، ویتامین C، ویتامین A، روی و چربیهای مفید میتواند بخشی از برنامه غذایی دوران نقاهت باشد. ماهی، تخممرغ، اسفناج، هویج، فلفل دلمهای، مرکبات، حبوبات و مغزها از گزینههای قابلاستفاده هستند.
خشکی چشم پس از جراحیهای لیزری ممکن است رخ دهد، اما تغذیه جایگزین قطره اشک مصنوعی یا سایر درمانهای تجویزشده نیست. قطرهها را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید و برای کاهش خشکی یا سوزش، خودسرانه دارو یا مکمل مصرف نکنید.
بعد از عمل چشم چه چیزهایی نخوریم؟
غذاهای بسیار شور
چیپس، پفک، کنسروهای پرنمک، سوسیس، کالباس، فستفود، خیارشور و غذاهای آماده معمولاً سدیم زیادی دارند. مصرف زیاد این مواد برای سلامت عمومی، فشار خون و کیفیت رژیم غذایی مناسب نیست. منابع مربوط به تغذیه پس از عمل چشم نیز محدودکردن خوراکیهای شور و فرآوریشده را توصیه کردهاند.
شیرینی و نوشیدنیهای قندی
نوشابه، آبمیوه صنعتی، کیک، کلوچه، شکلات شیرین و دسرهای پرقند باید محدود شوند؛ بهخصوص اگر بیمار دیابت یا قند خون بالا دارد. بالا بودن قند خون میتواند مدیریت دوران نقاهت را دشوارتر کند و برای سلامت چشم نیز مطلوب نیست.
غذاهای سرخکرده و فستفود
سیبزمینی سرخشده، مرغ سوخاری، پیتزا، همبرگر و سایر غذاهای پرچرب و فرآوریشده مواد مغذی کمتری نسبت به غذاهای خانگی متعادل دارند و ممکن است حاوی مقدار زیادی نمک، چربی و کالری باشند. بهتر است در دوران نقاهت مصرف آنها محدود شود.
الکل
مصرف الکل میتواند موجب کمآبی شود و با برخی داروها تداخل داشته باشد. پس از عمل چشم، درباره زمان مجاز مصرف الکل باید مستقیماً از جراح سؤال شود. منابع مربوط به دوران نقاهت لیزیک و آب مروارید نیز محدودکردن یا پرهیز از الکل را توصیه کردهاند.
کافئین زیاد
مقدار معمول چای یا قهوه برای همه بیماران ممنوع نیست، اما مصرف زیاد کافئین میتواند خواب را مختل کند و در بعضی افراد احساس خشکی یا کمآبی ایجاد کند. در دوران نقاهت بهتر است نوشیدنیهای کافئیندار جای آب را نگیرند.
نمونه برنامه غذایی بعد از عمل چشم
صبحانه
- املت اسفناج و فلفل دلمهای با نان سبوسدار
- یا تخممرغ آبپز، پنیر کمنمک و خیار
- یک عدد پرتقال، کیوی یا چند عدد توتفرنگی
- آب یا شیر، در صورت نداشتن محدودیت غذایی
میانوعده
- یک مشت کوچک گردو یا بادام بدون نمک
- یا ماست و میوه
- یا هویج و خیار خردشده
ناهار
- ماهی کبابی یا مرغ پخته
- سبزیهای بخارپز یا سالاد
- برنج یا نان در مقدار متعادل
- ماست کمچرب
عصرانه
- میوه کامل
- یا تخممرغ آبپز
- یا نخودچی و کشمش در مقدار کم
- یا اسموتی خانگی بدون شکر افزوده
شام
- سوپ مرغ و سبزیها
- یا خوراک عدس و قارچ
- یا سالاد لوبیا با سبزیها و تخممرغ
- یا ساندویچ خانگی مرغ با نان سبوسدار و سبزی تازه
این برنامه نمونه است و باید براساس بیماریهای زمینهای، وزن، داروها و دستور پزشک شخصیسازی شود.
قبل از عمل چشم چی بخوریم؟
دستور خوردن و آشامیدن قبل از عمل به نوع جراحی و نوع بیحسی یا بیهوشی بستگی دارد. بعضی عملهای چشم با بیحسی موضعی انجام میشوند و بعضی مراکز ممکن است درباره ناشتابودن دستور متفاوتی بدهند.
بنابراین، در روز عمل براساس توصیه عمومی یا تجربه دیگران غذا نخورید. دستور کتبی مرکز جراحی درباره زمان قطع غذا، آب، چای، قهوه و داروها را دقیقاً اجرا کنید. اگر دستورها را فراموش کردهاید، پیش از خوردن یا آشامیدن با مرکز جراحی تماس بگیرید.
آیا بعد از عمل چشم باید مکمل بخوریم؟
برای بیشتر افراد، داشتن رژیم غذایی متنوع بر شروع خودسرانه مکمل اولویت دارد. مکملهای ویتامین A، ویتامین E، روی یا امگا ۳ برای همه بیماران لازم نیستند و دوز بالای برخی مکملها میتواند عارضه یا تداخل دارویی ایجاد کند.
فرمولهای مکمل چشمی مانند AREDS2 برای شرایط مشخصی از دژنراسیون ماکولا طراحی شدهاند و مکمل عمومی پس از هر نوع عمل چشم محسوب نمیشوند. مصرف آنها باید با تشخیص چشمپزشک انجام شود.
تغذیه مهمتر است یا مراقبتهای بعد از عمل؟
تغذیه سالم از بدن حمایت میکند، اما برای جلوگیری از عوارض، رعایت دستورهای جراح مهمتر است. مصرف صحیح قطرهها، دستنزدن به چشم، نمالیدن چشم، رعایت بهداشت دست، حضور در معاینههای پیگیری و محدودکردن فعالیتها براساس نظر پزشک از اصول مهم دوران نقاهت هستند.
اگر جراح شما توصیهای متفاوت از مطالب عمومی این مقاله ارائه کرده است، دستور جراح در اولویت قرار دارد؛ زیرا نوع عمل، وضعیت قرنیه و شبکیه، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی در هر بیمار متفاوت است.
چه علائمی بعد از عمل چشم نیاز به مراجعه فوری دارند؟
مقداری ناراحتی، حساسیت به نور یا تاری دید ممکن است براساس نوع عمل ایجاد شود، اما شدت و مدت آن باید با توضیحات جراح مطابقت داشته باشد.
در صورت مشاهده علائم زیر سریعاً با جراح یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- کاهش ناگهانی یا شدید بینایی
- درد شدید یا دردی که رو به افزایش است
- قرمزی شدید و فزاینده
- ترشح چرکی یا چسبندگی زیاد پلکها
- ضربهخوردن چشم
- تهوع یا استفراغ شدید همراه با درد چشم
- مشاهده جرقههای نوری، پرده سیاه یا افزایش ناگهانی مگسپران
- تورم شدید اطراف چشم
- حساسیت غیرعادی به نور
- بروز علائم حساسیت پس از مصرف دارو
در چنین شرایطی، تغییر رژیم غذایی یا استراحت در منزل جایگزین بررسی پزشکی نیست.
سؤالات متداول درباره تغذیه بعد از عمل چشم
غذاهای پروتئینی، ماهی، تخممرغ، سبزیهای برگسبز، هویج، میوههای تازه، حبوبات، مغزهای بدون نمک و غلات کامل انتخابهای مناسبی هستند. مصرف آب کافی نیز اهمیت دارد.
پرتقال، نارنگی، کیوی، توتفرنگی، انواع توت، هلو و سایر میوههای تازه قابلاستفادهاند. بهتر است میوه کامل را بهجای آبمیوه صنعتی و شیرین انتخاب کنید.
خیر. هویج حاوی بتاکاروتن است و میتواند بخشی از رژیم سالم باشد، اما برای نتیجهگرفتن از جراحی لازم نیست مقدار زیادی هویج مصرف کنید. تنوع غذایی مهمتر از تمرکز بر یک ماده غذایی است.
بله، ماهی منبع پروتئین است و ماهیهای چرب امگا ۳ نیز دارند. میتوانید ماهی را بهصورت کبابی، پخته یا بخارپز مصرف کنید و از سرخکردن آن در روغن فراوان بپرهیزید.
برای همه بیماران ممنوعیت مطلق وجود ندارد، اما مصرف زیاد کافئین توصیه نمیشود. دستور جراح و شرایطی مانند فشار خون، خشکی چشم، تپش قلب یا مصرف داروها باید در نظر گرفته شود.
غذای تند مستقیماً محل جراحی چشم را لمس نمیکند، اما ممکن است در بعضی افراد باعث تعریق، تحریک معده یا ناراحتی شود. برخی منابع مربوط به جراحی آب مروارید محدودکردن غذاهای بسیار تند را توصیه میکنند. اگر پزشک منع خاصی تعیین نکرده است، مقدار کم را براساس تحمل خود مصرف کنید.
مصرف آب کافی و گنجاندن ماهیهای چرب، گردو، بذر کتان یا چیا در رژیم غذایی میتواند بخشی از برنامه سالم باشد. با این حال، خشکی چشم پس از لیزیک باید با قطرهها و درمان تجویزشده توسط پزشک کنترل شود.
نتیجهگیری
در پاسخ به سؤال «برای عمل چشم چی خوبه بخوریم؟» میتوان گفت بهترین انتخاب، یک رژیم غذایی متعادل شامل پروتئین، ماهی، تخممرغ، سبزیهای برگسبز، میوههای تازه، هویج، حبوبات، مغزها و غلات کامل است. نوشیدن آب کافی و محدودکردن غذاهای بسیار شور، شیرین، سرخکرده و فرآوریشده نیز به حفظ کیفیت رژیم دوران نقاهت کمک میکند.
هیچ ماده غذایی بهتنهایی باعث ترمیم سریع چشم یا تضمین نتیجه جراحی نمیشود. رعایت دستور جراح، مصرف دقیق قطرهها، استراحت کافی و حضور در معاینههای پس از عمل نقش اصلی را در بهبود ایمن دارند. رژیم غذایی باید متناسب با نوع جراحی، دیابت، فشار خون، بیماریهای کلیوی و داروهای مصرفی تنظیم شود.
توجه: این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه اختصاصی چشمپزشک نیست.
